دیسپاچینگ چیست؟

دیسپاچینگ چیست

براي کنترل هر شبکه قدرت نياز به يک سيستم ديسپاچينگ وجود دارد تا راهبري سيسـتم قـدرت را انجـام دهـد. بـه علت حياتي بودن حفظ شبکه قدرت سيستم کنترل آن بايستي داراي قابليت اطمينان بسيار بالا  بوده و احتمال وقـوع خرابي در آن ناچيز باشد و همچنين اطلاعات بسرعت بين مراکز و تجهيزات شـبکه منتقـل شـود. امـروزه پيچيـدگي و گسترش شبکه هاي قدرت به حدي رسيده است که کنترل با يک مرکز ممکن نبوده و چندين مرکز کنترل بـراي ايـن کار در نظر گرفته مي شوند. بنابراين بايستي تقسيم وظايف در شبکه هاي قدرت بنا به نـوع عملکـرد و يـا محـدودهاي جغرافيايي صورت گرفته و هماهنگي هاي لازم بين مراکز مختلف براي نظارت صحيح بر روي عملکـرد سيسـتم قـدرت وجود داشته باشد.

همچنين بدليل سرعت عملکرد بالاي مورد نياز در سيستمهاي ديسپاچينگ از جديدترين و پيچيـده ترين تکنولوژي هاي سخت افزاري و نرم افزاري استفاده مي شود که نتيجتاً روشهاي ساخت و ايجاد مراکز ديسپاچينگ را پيچيده تر مي کند. بر اساس نظر صاحبنظران در صنعت برق ، اهداف و فرآیندهاي کليـدي و اسـتراتژيکي بـراي ايـن سيستم در نظر گرفته شده و ارتباط ميان اين اهداف و فرآیندها با اهداف کلي صنعت بـرق مـورد مقايسـه قـرار گرفتـه است . در اين پست قصد داريم تا ضمن بررسي لزوم استفاده و نحوه عملکرد سيستمهاي ديسـپاچينگ ، روشـهاي ايجـاد اين مراکز در کشور و نحوه تقسيم وظايف و هماهنگي بين آنها را مورد بررسي قـرار دهـيم . همچنـين قصـد داريـم تـا مقايسه اي بين نحوه ايجاد، تقسيم وظايف و برقراري هماهنگي بين مراکز ديسپاچينگ در ايـران و سـاير کشـورها نيـز انجام دهيم. در انتها نيز به بررسي و بحث اهداف و فرآیندهاي کلي و استراتژيک مورد نظر در اين صنعت و ارتباط آنهـا با اهداف کلي صنعت برق مي پردازيم .

 

شروع کار

براي افزايش قابليت اطمينان سيستمهاي قدرت نياز به يک سيستم کنترلي قوي که عمل راهبري سيستم را انجام دهد لازم و ضروري مي باشد. اين سيستم کنترل را سيستم ديسپاچينگ مي نامند. سيستمهاي فعلي ديسپاچينگ مشـتمل بر يک کامپيوتر مرکزي و تعدادي پايانه هاي دوردست هستند که در محل پستها و نيروگاه ها نصب و اطلاعات از پايانه ها بسرعت به مرکز ارسال و فرمانهاي مرکز اجرا مي شود. به اين ترتيب مرکز کنترل مي تواند از وضعيت توليد، انتقـال و توزيع انرژي الکتريکي اطلاع يابد. براي افزايش قابليت اطمينان سيستمهاي قدرت نياز به اسـتفاده از سيسـتمهاي بـا تکنولوژي بالا و سرعت زياد بوده و از اين رو بايستي سيستمهاي ديسپاچينگ همواره از آخـرين فنـاوري هـاي سـخت افزاري و نرم افزاري استفاده نمايند. همچنين بدليل گستردگي شبکه هاي قدرت امروزي کنتـرل بـا يـک مرکـز ديگـر ميسر نبوده بلکه چندين مرکز براي کنترل بکار گرفته مي شوند. در اين حالت نياز بـه همـاهنگي و نظـارت دقيـق بـر فعاليتهاي اين مراکز ضروري بوده و تقسيم وظايف بر روي مراکز بايستي بـا توجـه بـه ماهيـت عملکـرد و يـا محـدوده جغرافيايي بگونه اي انجام شود که هيچ خللي در کنترل منظم و همه جانبه بر شبکه قدرت بوجود نيايد.

در مراکز ديسپاچينگ وظايف جمع آوري و پردازش اطلاعات توسط کامپيوترهاي اصلي و پيش پردازنده ها انجام شـده و منجر به جمع آوري اطلاعات بصورت خام مي شود. استفاده از اين اطلاعات نيازمند بکارگيري دستورات پيچيده مـي باشد. پروتکلهاي ارتباطي، سيستمهاي عامل مختلف و شبکه هاي کامپيوتري باز در مراکز ديسـپاچينگ بـدين منظـور بکار مي روند و اين امر بر نحوه ايجاد مراکز ديسپاچينگ تاثير مـي گـذارد. و همانطور که پیشتر گفتیم اهداف و استراتژی هایی از سوی متخصصین در نظر گرفته شده اند و بصـورتهاي زمـاني کوتـاه مـدت ، ميان مدت و بلند مدت مورد تقسيم بندي قرار گرفته اند.

 

 

اصول تقسيم وظايف در سيستمهاي ديسپاچينگ

مهمترين وظايف مرکز کنترل سيستم قدرت ، کنترل پايداري سيستم ، پيش بيني بار، طـرح برنامـه خوابانـدن واحـدها، کنترل پخش بار اقتصادي و کنترل اتوماتيک شبکه مي باشد. دو عامل مهم ماهيت عملکـرد و محـدوده جغرافيـايي در تقسيم وظايف مراکز ديسپاچينگ تاثير فراوان دارد. در بسـياري از مـوارد تقسـيم وظـايف بـر اسـاس ماهيـت متفـاوت عملکرد صورت مي گيرد. بدين معني که يک يا چند مرکز امر نظارت بر توليد و انتقال انرژي و يک يا چند مرکز ديگـر وظيفه نظارت بر توزيع انرژي را در سطوح مختلف بر عهده دارند و بر اين اساس ديسپاچينگهاي توليـد و انتقـال ، فـوق توزيع و توزيع ايجاد مي شوند. در بسياري از موارد نيز براي انجام يک عملکرد خاص و گسترش مديريت بر شبکه هـاي قدرت بسيار وسيع کار بين مراکز بـر مبنـاي تقسـيم جغرافيـايي ناحيـه تحـت پوشـش صـورت مـي گيـرد. همچنـين سيستمهايي نيز با هر دو نوع تقسيم بندي فوق عمل کنترل بر شبکه قدرت را انجام مي دهند. تصوير شماتيک تقسـيم  وظايف مراکز ديساچينگ بر مبناي ماهيت عملکرد در شکل زیر آمده است .

تقسيم وظايف مراکز ديسپاچينگ بر مبناي ماهيت عملکرد

همانگونه که در اشکل بالا ديده مي شود، ديسپاچينگ توليد و انتقال بر توليد و انتقال انرژي الکتريکي و تبـديل ولتـاژ آن به ولتاژ فوق توزيع نظارت مي کند و نيروگاه ها و پستهاي فشار قوي را تحت پوشش قرار داده و عهده دار کليد زني در مناطقي است که ديسپاچينگ فوق توزيع وجود ندارد. وظيفه اصلي اين نوع ديسپاچينگ کنتـرل فرکـانس و ولتـاژ مي باشد. با گسترش و پيچيده تر شدن شبکه فوق توزيع از ديسپاچينگ فوق توزيع استفاده مي کنند که عمدتاً عمـل کليد زني و کنترل ولتاژ را در محدوده زير پوشش خود بر عهده دارد. ديسپاچينگ توزيع نيز بر پستهاي توزيـع نظـارت داشته و کاربردهايي نظير کنترل “ريپل” نيز دارند. مهمترين وظايف مراکز کنترل ناحيـه اي ، کليـدزني در پسـت هاي زيـر پوشش، کنترل ولتاژ، حفاظت از پستها و هماهنگي برنامه تعميرات مي باشد.

بر اساس تقسيم بندي هاي صورت گرفته فعاليتها و کنترل هاي هر يک از مراکز بايستي تنها بـراي محـدوده مـورد نظـر همان مرکز اجرا شود تا از بروز هر نوع اختلال بين فعاليت مراکز و ايجاد مشـکلات احتمـالي در کنتـرل شـبکه قـدرت جلوگيري شود.

در ادامه بخوانید  سیستم های دیسپاچینگ مدرن

 بررسي و تدوين اهداف استراتژيک ديسپاچينگ و مخابرات

يکي از نگرش هاي اساسي در صنعت ديسپاچينگ بررسي و تدوين اهداف و فرآیندهاي استراتژيک مي باشد تا ارتباطي کامل و همه جانبه بين اجزا مختلف براي برقراري هماهنگي و همکاري در راستاي فعاليتهـاي مـنظم در صـنعت بـرق بوجود آيد. پس از بررسي هاي همه جانبه صاحبنظران چندين هدف کلي براي سيسـتمهاي ديسـپاچينگ و مخـابرات تعريف شده است که عبارتند از:

١. برقراري ارتباطات سيار مورد نياز بين گروههاي تعميرات و نگه داري براي اعمال مديريتي و عملياتي

٢. حفظ کيفيت برق تحويلي به مشترکان از نظر ولتاژ و فرکانس به کمک سنجش و نظارت دقيق سيستم

٣. برقراري ارتباطات مکالماتي براي مقاصد اداري ، عملياتي و مديريتي

٤. حفاظت پستهاي و خطوط انتقال

٥. نظارت و کنترل سيستم قدرت در سطح توليد، انتقال و توزيع و مديريت مصرف انرژي

٦. ايجاد سيستمهاي اطلاعاتي مورد نياز شامل سيستمهاي نگه داري ، تعميرات ، نظارت و…

٧. ارتباط نقطه به نقطه ميان پستها در هنگام مانور در شبکه

براي رسيدن به اين اهداف، فرآیندهايي از طرف صاحبنظران صنعت برق پيشنهاد شده است که عبارتند از:

١.  فرآیند کنترل و ديسپاچينگ شامل ارسال اطلاعات جمع آوري و پردازش شده به مراکز کنترل است.

٢. فرآیند حفاظت از راه دور جهت تشخيص و ارسال خطاهاي در سيستم قدرت به مراکز کنترل

٣. فرآیند نظارت بر وضعيت تجهيزات سيستم قدرت

٤. فرآیند مخابرات کابلي و انتقال داده ها از طريق کابل

٥. فرآیند مخابرات راديويي و انتقال داده ها از طريق بي سيم

٦. فرآیند مخابرات تلفني و امکان برقراري مکالمات از طريق يک شبکه مخابراتي سوئيچينگ

٧. فرآیند پيجينگ و ارسال پيغام از طريق سيستم هاي راديويي

٨. فرآیند ثبت و تبادل داده هاي اداري ‐ مديريتي

٩. فرآیند ثبت و تبادل حوادث و ساير اطلاعات فني ايستگاهها

١٠. فرآیند نظارت ويديويي

١١. فرآیند موقعيت يابي براي موقعيت يابي گروههاي تعميرات و نگه داري

حال بايستي ارتباطات موجود بين اهداف کلي صنعت برق و اهداف سيستم ديسپاچينگ مورد بررسي قـرار گيـرد. ايـن مقايسه در جدول زیر آورده شده است.

ارتباطات اهداف کلي صنعت برق و اهداف جزئي بخش مخابرات و ديسپاچينگ

پس از بررسيهاي کارشناسان و براي ايجاد ارتباط ميان اهـداف و فرآیندهاي اسـتراتژيک در صـنعت بـرق ، هـر يـک از فرآیندهاي موجود در سيستم ديسپاچينگ بر اساس سه دوره زماني کوتاه مدت ، ميـان مـدت و بلنـد مـدت و بصـورت نمايش داده شده در جدول زیر نرماليزه شده و ارتباطات مذکور با عنايت به محتويات جدول زیر بصورت نمايش داده شده در جدول 3 آمده است .

وزن نرماليزه شده اهداف بخش مخابرات و ديسپاچينگ صنعت برق

 

ارتباطات اهداف کلي صنعت برق و فرآیندهاي بخش مخابرات و ديسپاچينگ

 

 

با توجه به مقادير نرماليزه شده در جدول ٢ و با توجه به فرآیندهاي معرفي شده به بررسي هر يک از اين موارد در سـه بازه زماني بلند مدت ، ميان مدت و کوتاه مدت از بالا به پايين در شکل زیر نمايش داده شده است.

نمودارهاي ميله اي فرآیندهاي سيستم ديسپاچينگ در بازه هاي زماني بلند، ميان و کوتاه مدت از بالا به پايين

نمودارهاي ميله اي فرآیندهاي سيستم ديسپاچينگ در بازه هاي زماني بلند، ميان و کوتاه مدت از بالا به پايين

در ادامه بخوانید  انتقال برق از ایستگاه تا کنترل دیسپاچینگ

طرح سيستم ديسپاچينگ در ايران و جهان

شماي کلي سيستم ديسپاچينگ توليد و انتقال ايران بصورت نمايش داده در شکل زیر مي باشد. ايـن طـرح داراي يـک مرکز کنترل سيستم در تهران است که وظيفه برنامه ريزي ، نظارت کلي بر شبکه و کنترل فرکانس را انجام مي دهـد و چند نيروگاه را مستقيماً نظارت مي نمايد. همچنين شش مرکز کنترل ناحيه اي آذربايجان ، تهران ، خوزستان ، خراسان ، اصفهان و کرمان نيز وجود دارند که هريک کنترل شبکه برق را در ناحيه خود انجام مي دهد. همچنـين مرکـز کنتـرل ناحيه اي اصفهان بعنوان پشتيبان مرکز کنترل سيستم بوده و در مواقع اضـطراري کنتـرل فرکـانس را بـر عهـده دارد.

همچنين ديسپاچينگهاي فوق توزيع نيز کنترل پستهاي ٦٣/٢٠ کيلو ولت را تحت نظارت مرکز کنترل ناحيـه اي خـود بر عهده دارند.

طرح سيستم ديسپاچينگ توليد و انتقال ايران

طرح سيستم ديسپاچينگ توليد و انتقال ايران

 

سيستمهاي ديسپاچينگ بکار رفته در کشورهاي جهان گاه با توجه به عوامل مختلف داراي تقسيم بندي هاي مختلفي مي باشند. بعنوان مثال سيستمهاي ديسپاچينگ کشور فرانسه داراي يک مرکز ملي کنترل بار است که بـا هيچيـک از نيروگاهها و پستها در ارتباط نبوده و تمامي اطلاعات خود را از مراکز نواحي دريافت کرده و دسـتورات خـود را بـه ايـن مراکز مي دهد. بعد از مرکز ملي کنترل ، هفت مرکز ناحيه اي براي کنترل مناطق مختلف وجود دارند که اطلاعات مورد نظر را از نيروگاههاي آبي و حرارتي و پستها بصورت نمايش داده شده در شکل زیر به مرکز ملي کنترل منتقل مي کنند.

طرح سيستم ديسپاچينگ در فرانسه

طرح سيستم ديسپاچينگ در فرانسه

 

در نهایت

براي کنترل هر شبکه قدرت نياز به يک سيستم ديسپاچينگ وجود دارد تا راهبري سيسـتم قـدرت را انجـام دهـد. بـه علت حياتي بودن حفظ شبکه قدرت سيستم کنترل آن بايستي داراي قابليت اطمينان بسيار بالا  بوده و احتمال وقـوع خرابي در آن ناچيز باشد و همچنين اطلاعات بسرعت بين مراکز و تجهيزات شـبکه منتقـل شـود. امـروزه پيچيـدگي و گسترش شبکه هاي قدرت به حدي رسيده است که کنترل با يک مرکز ممکن نبوده و چندين مرکز کنترل بـراي ايـن کار در نظر گرفته مي شوند و تقسيم وظايف بنا به نوع عملکرد و يا محدودهاي جغرافيـايي بـا هماهنگيهـاي لازم بـين مراکز صورت مي گيرد. همچنين بدليل سرعت عملکرد بالاي مورد نيـاز در سيسـتمهاي ديسـپاچينگ از جديـدترين و پيچيده ترين تکنولوژي هاي سخت افزاري و نرم افزاري استفاده مي شود که نتيجتـاً روشـهاي سـاخت و ايجـاد مراکـز ديسپاچينگ را پيچيده تر مي کند. مهمتـرين هـدف سيسـتم هـاي ديسـپاچينگ برقـراري ارتباطـات مکالمـاتي بـين گروههاي تعمير و نگه داري براي اعمال مديريتي و عملياتي و کنترل و نظارت بيشتر بر سيستم قدرت و افزايش قابليت اطمينان آن مي باشد. در پایان امیدوارم توانسته باشیم به این پرسش که ديسـپاچينگ چیست پاسخی در خور داده باشیم و هرچند اندک اما بر دانش فراوان شما مهندس عزیز افزوده باشیم، مسلما این پست کامل نبوده و اشکالاتی نیز دارد از شما می خواهیم در صورتی که در این زمینه دانش لازم را دارید به ما کمک کنید تا این مطلب کامل و کامل تر گردد.

 

راستي! براي دريافت مطالب جديد در کانال تلگرام PowerEn عضو شويد.

تلگرام

 

دیسپاچینگ چیست؟
5 (100%) 1 vote

 

گرایش مورد علاقه ام ماشین های الکتریکی، بخصوص شار محورها هست - عاشق کار با نرم افزار مکسول هستم - به زودی ایده خودم رو که نیروگاه خانگی هست راه اندازی می کنم و تموم موفقیت های داشته و نداشتم رو مدیون کسی هستم که بدون هیچ چشم داشتی کنارم موند. و واقعا خوشحال می شم بتونم کمکتون کنم.

دیدگاه بگذارید

اولین دیدگاه را از آن خود کنید!

اطلاع از
avatar
wpDiscuz